Mobil Sağlık Hizmetleri ve Gezici İş Sağlığı Araçları
Livane OSGB, İstanbul'da faaliyet gösteren işletmelerin çalışan sağlığı gözetimi, mobil sağlık taraması ve mesleki sağlık tetkiklerine yönelik ihtiyaçlarının belirlenmesi, planlanması ve ilgili mevzuata uygun şekilde yürütülmesinin desteklenmesi amacıyla profesyonel iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmaktadır.
Çalışanların sağlık durumlarının düzenli olarak değerlendirilmesi, mesleki risklerden kaynaklanabilecek sağlık sorunlarının erken belirlenmesi ve işyerlerinde sağlıklı çalışma koşullarının geliştirilmesi açısından büyük önem taşır.
Üretim tesisleri, fabrikalar, depolar, lojistik merkezleri, atölyeler ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerde çalışanlar; gürültü, toz, kimyasal maddeler, titreşim ve diğer mesleki risk etkenlerine maruz kalabilir.
Bu risklerin çalışan sağlığı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla işyeri hekiminin gerekli gördüğü tıbbi tetkiklerin uygun koşullarda gerçekleştirilmesi gerekir.
Mobil sağlık hizmetleri, ilgili mevzuat kapsamında izinlendirilmiş gezici iş sağlığı araçlarıyla çalışanların sağlık gözetimine yönelik belirli tıbbi tetkiklerin işyerlerinde yapılmasına olanak sağlayan hizmet modelidir.
Livane OSGB olarak çalışanların sağlık gözetimi ihtiyaçlarının doğru belirlenmesini, tetkiklerin gerekli yetkilere sahip kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmesini ve sonuçların işyeri hekimliği süreçleriyle birlikte değerlendirilmesini önemsiyoruz.
Çünkü çalışan sağlığının korunması, yalnızca tetkiklerin yapılmasını değil, doğru tetkiklerin doğru koşullarda gerçekleştirilmesini ve sonuçların uzman hekim tarafından değerlendirilmesini gerektirir.
Mobil Sağlık Hizmeti Nedir?
Mobil sağlık hizmeti, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında çalışanların sağlık gözetimine yönelik belirli tıbbi tetkiklerin, izinlendirilmiş gezici iş sağlığı araçları aracılığıyla gerçekleştirilmesini sağlayan uygulamadır.
Gezici iş sağlığı araçları, ilgili mevzuatta belirlenen teknik ve tıbbi şartları karşılamalı ve gerekli resmî izinlere sahip olmalıdır.
Bu araçlarla sunulabilecek tetkikler, aracın izin belgesinde belirtilen faaliyet kapsamıyla sınırlıdır.
Mobil sağlık hizmetlerinin temel amacı, çalışanların mesleki sağlık gözetimi kapsamında ihtiyaç duyduğu belirli tetkiklerin uygun koşullarda ve planlı biçimde gerçekleştirilmesini sağlamaktır.
Mobil sağlık hizmetleri, hastane veya tam teşekküllü sağlık kuruluşlarında sunulan bütün sağlık hizmetlerinin yerine geçen bir uygulama değildir.
Gezici İş Sağlığı Aracı Nedir?
Gezici iş sağlığı aracı, çalışanların sağlık gözetimine yönelik belirli tıbbi tetkiklerin gerçekleştirilmesi amacıyla ilgili mevzuat kapsamında izinlendirilmiş, gerekli cihaz ve donanıma sahip araçtır.
Bu araçların kullanımına ilişkin şartlar, 20 Ocak 2022 tarihli Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenlenmektedir.
Gezici iş sağlığı araçlarının kullanılabilmesi için araç, personel, teknik donanım, tıbbi cihazlar ve hizmet kapsamına ilişkin şartların sağlanması gerekir.
Ayrıca gerekli İl Sağlık Müdürlüğü izinlerinin ve ilgili İSG-KATİP onaylarının alınmış olması önemlidir.
Gezici araçların yalnızca izin verildiği tıbbi tetkik faaliyetleri kapsamında kullanılması gerekir.
Mobil Sağlık Hizmetleri Neden Önemlidir?
Mobil sağlık hizmetleri, çalışanların sağlık gözetimi kapsamında ihtiyaç duyduğu belirli tıbbi tetkiklerin işyeri organizasyonuyla uyumlu biçimde planlanmasına yardımcı olabilir.
Özellikle çok sayıda çalışanın bulunduğu işletmelerde sağlık tetkiklerinin uygun zamanlarda gerçekleştirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin koordinasyonunu kolaylaştırabilir.
Mobil sağlık hizmetlerinin sağlayabileceği yararlar şunlardır:
- Çalışanların sağlık gözetimi ihtiyaçlarının planlı şekilde karşılanmasına yardımcı olur.
- İşyeri hekiminin gerekli gördüğü tetkiklerin organizasyonunu destekler.
- Çalışanların mesleki maruziyetlerine uygun sağlık taramalarının planlanmasını kolaylaştırır.
- İşyerlerinde sağlık gözetimi faaliyetlerinin sürekliliğine katkıda bulunur.
- Çalışanların sağlık tetkikleri için gerekli organizasyonun işletme koşullarına göre yapılmasını destekler.
- Mesleki sağlık risklerinin değerlendirilmesine yardımcı olacak tıbbi verilerin elde edilmesini sağlar.
- İşverenlerin çalışan sağlığına ilişkin mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmelerine katkıda bulunur.
Mobil sağlık hizmetlerinin etkili olabilmesi için tetkiklerin yalnızca gerçekleştirilmesi değil, sonuçlarının yetkili sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmesi ve gerekli takip süreçlerinin yürütülmesi de önemlidir.
Mobil Sağlık Hizmetleri Kapsamında Hangi Tetkikler Yapılabilir?
Gezici iş sağlığı araçlarında yapılabilecek tıbbi tetkikler, ilgili yönetmelikte tanımlanmıştır.
Her aracın bütün tetkikleri gerçekleştirme yetkisi bulunmamaktadır. Uygulanabilecek işlemler aracın teknik özelliklerine ve izin belgesinde belirtilen hizmet kapsamına göre değişir.
1. Mobil Akciğer Grafisi
Akciğer grafisi, belirli solunum sistemi hastalıklarının ve akciğerlerle ilgili tıbbi durumların değerlendirilmesinde kullanılan radyolojik görüntüleme yöntemlerinden biridir.
Mesleki toz ve diğer solunum sistemi riskleriyle karşılaşan çalışanlarda, işyeri hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda akciğer grafisi gerekebilir.
Mobil akciğer grafisi çekimleri, bu hizmet için izinlendirilmiş ve radyasyon güvenliği koşullarını sağlayan gezici iş sağlığı araçlarında gerçekleştirilmelidir.
Röntgen cihazlarının kullanımı ve radyasyon güvenliğiyle ilgili gerekli lisans ve izinlerin bulunması zorunludur.
Akciğer grafisi her çalışan için otomatik olarak yapılması gereken bir tetkik değildir. Gerekliliği, mesleki maruziyetler ve tıbbi değerlendirme doğrultusunda belirlenmelidir.
2. Mobil Odyometri – İşitme Testi
Odyometri, çalışanın işitme düzeyinin değerlendirilmesinde kullanılan tıbbi testlerden biridir.
Özellikle gürültüye maruz kalınan işyerlerinde çalışanların işitme sağlığının izlenmesi açısından önem taşıyabilir.
Metal işleme tesisleri, üretim fabrikaları, atölyeler ve yüksek gürültü düzeylerinin bulunduğu diğer işyerlerinde işitme testleri sağlık gözetimi kapsamında gerekli görülebilir.
Mobil odyometri hizmetleri, uygun test koşullarını sağlayan ve ilgili izin kapsamında faaliyet gösteren gezici sağlık araçlarında gerçekleştirilmelidir.
Test sonuçları, işyeri hekimi ve gerekli durumlarda ilgili uzman hekimler tarafından değerlendirilir.
3. Solunum Fonksiyon Testi (SFT)
Solunum fonksiyon testi, akciğerlerin çalışma kapasitesini ve çeşitli solunum fonksiyonlarını değerlendirmek amacıyla kullanılan bir tıbbi testtir.
Toz, duman, kimyasal buhar ve benzeri solunum sistemi risklerine maruz kalabilecek çalışanlarda işyeri hekimi tarafından gerekli görülebilir.
SFT sonuçları, çalışanın sağlık geçmişi, mesleki maruziyetleri ve diğer klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.
Mobil solunum fonksiyon testi, ilgili izin kapsamında uygun cihaz ve sağlık personeliyle gerçekleştirilir.
4. Elektrokardiyografi (EKG)
Elektrokardiyografi, kalbin elektriksel faaliyetinin değerlendirilmesinde kullanılan tıbbi inceleme yöntemidir.
Çalışanın sağlık durumu, klinik bulguları ve yapacağı işin özellikleri doğrultusunda hekim tarafından gerekli görülebilir.
EKG'nin uygulanabilmesi için sağlık hizmetinin sunulduğu yerin ilgili işlem bakımından gerekli izinlere ve teknik şartlara sahip olması gerekir.
Tetkikin gerçekleştirilmesi, tek başına kişinin işe uygun olduğunun belirlendiği anlamına gelmez. Sonuçların hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.
5. Kan Numunesi Alma
Çalışanların sağlık gözetimi kapsamında gerekli görülen laboratuvar tetkikleri için kan numunesi alınması gerekebilir.
Kan numunesi alma işlemleri, ilgili mevzuatta belirtilen yetki, personel, hijyen, güvenlik ve numune yönetimi şartlarına uygun şekilde gerçekleştirilmelidir.
Numunelerin uygun koşullarda saklanması ve yetkili laboratuvarlara ulaştırılması önemlidir.
Numune alma yetkisi, her türlü laboratuvar analizinin aynı araç içerisinde yapılabileceği anlamına gelmez.
6. İdrar ve Diğer Biyolojik Numuneler
İşyeri hekiminin gerekli gördüğü durumlarda idrar ve ilgili diğer biyolojik numuneler üzerinden laboratuvar tetkikleri planlanabilir.
Bu tetkiklerin kapsamı, çalışanın mesleki risklerine, sağlık durumuna ve tıbbi gerekliliklere göre belirlenir.
Numune alma, taşıma ve analiz işlemleri ilgili sağlık mevzuatı ve yetkilendirme şartlarına uygun gerçekleştirilmelidir.
7. Hemogram ve Biyokimya Tetkikleri
Hemogram ve çeşitli biyokimya tetkikleri, gerekli görüldüğünde çalışanların sağlık durumlarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Bu testlerin hangilerinin yapılacağı, işyeri hekiminin tıbbi değerlendirmesine göre belirlenir.
Tetkikler, yetkili laboratuvarlarda veya mevzuatın izin verdiği testler bakımından gerekli izinlere sahip basit hizmet laboratuvarlarında gerçekleştirilir.
Gezici araçta numune alınması ile laboratuvar analizinin yapılması farklı işlemlerdir ve ayrı yetkilendirme koşullarına tabi olabilir.
8. Mesleki Maruziyete Yönelik Özel Tetkikler
Bazı çalışanların kimyasal maddeler, ağır metaller veya diğer mesleki risk etkenleriyle karşılaşması, özel sağlık gözetimi tetkiklerini gerekli kılabilir.
Bu durumda işyerinin risk değerlendirmesi, kullanılan maddelerin özellikleri ve çalışanın maruziyet durumu dikkate alınır.
Gerekli tetkikler işyeri hekimi tarafından belirlenir ve mevzuata uygun sağlık hizmeti sunucularında gerçekleştirilir.
Her mesleki maruziyet için aynı testlerin yapılması uygun değildir.
Mobil Sağlık Aracı ile İşyeri Ortam Ölçümü Aynı Hizmet midir?
Hayır. Mobil sağlık taramalarıyla işyeri ortam ölçümleri birbirinden farklı faaliyetlerdir.
Mobil sağlık taramaları, çalışanın sağlık gözetimi kapsamında gerçekleştirilen tıbbi tetkikleri içerir.
İşyeri ortam ölçümleri ise çalışma ortamındaki gürültü, toz, titreşim ve kimyasal maddeler gibi fiziksel veya kimyasal risk etkenlerinin ölçülmesi ve analiz edilmesini kapsar.
Örneğin bir çalışanın işitme testinin yapılması sağlık gözetimi faaliyetidir. Çalışanın işyerindeki kişisel gürültü maruziyetinin ölçülmesi ise iş hijyeni ölçümüdür.
Bu iki hizmet, çalışan sağlığının korunmasında birbirini tamamlayabilir ancak aynı yetkilendirme kapsamında değerlendirilmemelidir.
Mobil Sağlık Hizmetleri ile İşyeri Hekimliği Arasındaki İlişki
Mobil sağlık hizmetleri, işyeri hekiminin yürüttüğü sağlık gözetimi çalışmalarını destekleyen belirli tıbbi tetkiklerin gerçekleştirilmesine yönelik hizmetlerdir.
İşyeri hekimi, çalışanın sağlık durumunu ve mesleki risklerini değerlendirerek hangi tetkiklerin gerekli olduğuna karar verir.
Gezici iş sağlığı aracında gerçekleştirilen tıbbi tetkikler, çalışanın işyeri hekiminin istemi doğrultusunda yapılmalıdır.
Tetkik sonuçlarının tıbbi değerlendirilmesi ve işe uygunluk kararları, ilgili yetkilere sahip hekimlerin görev alanındadır.
Mobil sağlık hizmeti sunulması, işyeri hekiminin sağlık gözetimi ve tıbbi değerlendirme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Mobil Sağlık Hizmetleri Hangi İşyerleri İçin Uygundur?
Mobil sağlık hizmetlerine duyulan ihtiyaç, işletmenin faaliyet alanına, çalışan sayısına, mesleki risklerine ve sağlık gözetimi planına göre değişebilir.
Fabrika ve Üretim Tesisleri
Üretim tesislerinde gürültü, toz, kimyasal maddeler ve diğer mesleki maruziyetler nedeniyle çalışanların sağlık gözetimi kapsamında belirli tetkikler gerekli görülebilir.
Metal İşleme ve Kaynak Atölyeleri
Kaynak dumanı, metal partikülleri, yüksek gürültü ve diğer mesleki risklerle karşılaşan çalışanların sağlık gözetimi ihtiyaçları değerlendirilir.
Depo ve Lojistik İşletmeleri
Depo ve lojistik sektöründe çalışanların sağlık gözetimi ihtiyaçları, kullanılan iş ekipmanları, çalışma koşulları ve mesleki risklere göre planlanır.
İnşaat ve Şantiye İşyerleri
İnşaat faaliyetlerinde çalışanların karşılaşabilecekleri toz, gürültü ve diğer mesleki riskler dikkate alınarak gerekli sağlık gözetimi planlanır.